Diyanet’e son 10 yılda ne kadar 7.2 milyar doların üzerinde kaynak aktarıldı. 80 bin caminin aylık elektrik masrafı 42 milyon YTL’yi buluyor. CNBC-e Business dergisi Temmuz sayısında ‘kutsal’ ekonomiyi masaya yatırdı.
İSTANBUL - Dışişleri Bakanı ve Başmüzakereci Ali Babacan, Avrupa Parlamentosu (AP) Dış İlişkiler Komitesi Üyelerine Türkiye’de sadece gayrimüslim azınlıkların değil, müslüman çoğunluğun da dini özgürlüklerle ilgili sorunlar yaşadığını söyledi. Babacan, bu çıkışıyla bir yerde sistemi eleştirdi ancak devlet müslümanların dini özgürlüklerini yaşayabilmesi için oldukça büyük bir ekonomik yükün altına girmiş durumda.
Türkiye’de son 10 yılda (1999-2008) Diyanet İşleri Başkanlığı’na 7.2 milyar doların üzerinde kaynak aktarıldı. Sadece bu yıl ayrılan bütçe 2 milyar YTL’ye yakın. Bütçenin birimler arasındaki dağılımına bakıldığında Diyanet’e ayrılan kaynak, Cumhurbaşkanlığı’nın 36, Meclis Başkanlığı ve MİT’in yaklaşık 5 katı, Başbakanlık bütçesinden ise yaklaşık yüzde 20 daha fazla. Aynı zamanda Milli Savunma Bakanlığı’na ayrılan bütçenin yüzde 15’ine, Milli Eğitim Bakanlığı’na ayrılanın yüzde 8.7’sine ve Sağlık Bakanlığı bütçesinin yüzde 18.5’ine denk geliyor.
80 BİN CAMİNİN GİDERLERİ Aslında Diyanet bütçesinin yüksekliği cami sayısının fazlalığından kaynaklanıyor. Çünkü bütçenin neredeyse tamamına yakını personel maaşları ve SSK primlerinin ödenmesinde kullanılıyor. Türkiye’de 79 bin 96 adet cami var. Bu camilerin 47 bin 553’ü köylerde bulunuyor. Her şeyden önce bu kadar cami yapabilmek tamamen ekonomik bir temel gerektiriyor. Diyanet İşleri Başkanlığı tüm bu camilere gereken din görevlisi ihtiyacına karşılık verebilmek için 84 bin 195 personel istihdam ediyor. Milli Emlak 2007 yılı faaliyet raporuna göre Diyanet İşleri Başkanlığı’nın personeline ait 550 lojman bulunuyor.
Yaklaşık 80 bin caminin aydınlatması bile başlı başına bir maliyet. 2003 başına kadar (yaklaşık 19 yıldır) camilerden elektrik parası alınmıyordu. Diyanet İşleri Başkanlığı’nın 2004 yılında yaptığı 15 aylık araştırma sonucu 75 bin 941 caminin elektrik borcunun yaklaşık 50 milyon YTL olduğu ortaya çıktı. Bir caminin aylık elektrik masrafı ortalama 43 YTL civarında. Elektrik zammını dikkate alınmadığında Türkiye’deki bütün camilerin yıllık elektrik masrafı 42 milyon YTL’yi buluyor.
İMAM HATİPLİYE 46 KAT FAZLA ÖDENEK Diğer yandan din eğitimini derinleştirmek isteyenlerin tercih ettiği İmam Hatip Liseleri’ne de giderek artan miktarlarda ödenek ayrılıyor. 2007 yılında Milli Eğitim Bakanlığı, Din Öğretimi Genel Müdürlüğü’ne bağlı 120 bin 688 öğrencinin eğitim gördüğü 455 İmam Hatip ve Anadolu İmam Hatip Lisesi’ne 21 milyon 360 bin 969 YTL ödenek ayırdı. Bu ödenek toplam 2 bin 839 Anadolu, fen, güzel sanatlar, sosyal bilimler ve spor lisesi ile burada eğitim gören 1 milyon 728 bin 346 öğrenciye aktarılan bütçenin neredeyse yarısı. Milli Eğitim Bakanlığı bir düz lise öğrencisine yılda 66 YTL, bir İmam Hatip Lisesi öğrencisine ise 3 bin 32 YTL (yaklaşık 46 katı) ödenek ayırıyor.
Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi verilerine göre 2007 yılı itibariyle Türkiye’de 15-19 yaş grubuna dahil 6 milyon 157 bin kişi var. Bu da gösteriyor ki 2007 yılında her 51 kişiden biri İmam Hatip Lisesi’nde eğitim almayı tercih etmiş.
24 MİLYON KİŞİYE YETECEK CAMİ VAR Türkiye’de 79 bin 96 adet cami var ve bu camilerin 47 bin 553’ü köylerde bulunuyor. Yani 892 kişiye bir cami düşüyor. Türkiye’deki cami sayısı okul ve hastane sayılarıyla karşılaştırıldığında hep tartışma konusu oldu. Türkiye’deki toplam okul sayısı 67 bin, hastane sayısı ise 1.200 civarında. Yani 58 bin kişiye bir hastane, 1.053 kişiye bir okul düşüyor. Peki cami sayısı fazla mı? Diyanet İşleri Başkanlığı’nın resmi rakamlarına göre bayram namazlarına 20 milyon kişi katılıyor. Her gün camide sabah namazı kılanların sayısının 2 milyon, Cuma Namazı için camiye gidenlerin sayısının ise 13 milyon kişi olduğu tahmin ediliyor. Bir camide ortalama 300 kişinin namaz kılabildiği düşünülürse şu anda yaklaşık 24 milyon kişiye yetecek cami var. Haberin tamamını CNBC-e Business’ın Temmuz sayısında okuyabilirsiniz...
