Dünyanın en önemli sorunlarından biri olan mayın tarlaları ve savaş ortamında büyüyen çocukları konu alan filmde, para karşılığı bölgedeki mayınları toplayan çocukların dramatik öyküleri anlatılıyor.
FİLMİN ÖYKÜSÜ
Hikaye, ABD’nin Irak’a müdahalesinin bütün dünyada tartışıldığı dönemde, Irak-Türkiye sınırında bir Kürt mülteci kampında geçiyor. Kampta yaşayan ve ailesini savaşta kaybetmiş olan 13 yaşındaki Satellite (Uydu) lakaplı Soran, ABD hayranı bir Kürt genci. Günlerini televizyon antenlerini tamir ederek ve üç beş kelime bildiği İngilizcesiyle uydu kanallarındaki savaş haberlerini köylülere tercüme ederek geçiren Satellite, ABD Başkanı George W. Bush’un Pentagon’dan yaptığı savaş demeçlerini; “Yarın yağmur yağacak” gibi cümlelerle aktarır.
Kamptaki çocukların hayranlığını kazanmış olan Satellite’in liderliğinde toplanan tehlikeli kara mayınları, burada yaşayan çocukların tek geçim kaynağı. Kampa yeni gelen 14 yaşındaki Agrin’e aşık olan Satellite, onun gözleri görmeyen küçük oğlu ve her iki kolunu da bir patlamada kaybetmiş abisinden oluşan ailesine yardım etmeye çalışır. Ancak acımasız koşulların içerisinde büyüyen Agrin’in tek isteği ölmektir.
YAPIM HAKKINDA
Bahman Ghobadi, Kaplumbağalar da Uçar’ı çekmeye Saddam’ın devrilişinden üç gün sonra “Songs Of My Motherland”in (Annemin Ülkesinin Şarkıları) gösterimi için gittiği Bağdat’ta karar verir. Süper güçlerin ağır silahlarını Irak’a göndermesine sembolik ama sanatsal bir karşılık vermek amacıyla Kaplumbağalar da Uçar’ı çeken Ghobadi, filmin tüm oyuncu kadrosunu amatör oyunculardan seçer.
Oyuncuların bulunması için uzun süren aramalarda yaklaşık 300 kişi Ghobadi’ye yardım etti. Ghobadi’nin “Çekim öncesi ordum” diye adlandırdığı ekip, Irak’taki tüm Kürt köylerini gezdi ve çocukların fotoğraflarını çekti. Baş rol oyuncularından Avaz Latif (Agrin), elektriği dahi olamayan bir köyde bulundu. Soran İbrahim (Satellite) ise çocukların içinde daha önce bir televizyon görmüş tek çocuk. Bahman Ghobadi, kendisine alışmaları için bir süre çocuklarla birlikte yaşadı ve çocuklarla dostluğunu pekiştirdikten sonra kamerasını çalıştırmaya başladı.
Film, Irak’ta da gösterime girdi. Filmin gösterime girdiği Halepçe ve Süleymaniye kentlerindeki sinema salonları, film ekibinin de yardımıyla yeniden inşa edildi. Filmin bu gölgede yapılan ilk özel gösterimlerine, filmin tüm oyuncuları da katıldı. Bağdat’ta yapılacak gösterimler ise güvenlik önlemleri gerekçesiyle iptal edildi.
BAHMAN GHOBADİ
1969 yılında İran’ın Kürt kesiminde bulunan Bane kentinde ailenin ilk erkek çocuğu olarak dünyaya gelen Bahman Ghobadi, öğrenimi sırasında radyoda çalıştıktan sonra sonra 12 yaşında geldiği Sanadaj’da amatör olarak kısa filmler yapmaya başlamıştır. Tahran’da bulunan İran Basın Yayın Yüksek Okulu’nu bitirdikten sonra kariyerine sanayi fotoğrafçılığı yaparak devam etmiştir.
1995-1999 yılları arasında birçok ulusal ve uluslararası yarışmalarda ödül kazanan 10 kısa filme yönetmenlik etmiştir. Bunlar arasında Clermont-Ferrand Festivali’nde Jüri Özel Ödülünü kazanan “Siste Yaşam” filmi de bulunmaktadır.
1999 yılında, Abbas Kierostami’nin “Rüzgar Bizi Taşıyacak” filminin çekimlerinde baş asistan olarak çalışmış, Samira Makhmalbaf’ın “Kara Tahta” isimli filminde başrollerden birini oynamıştır.
Ghobadi, son filmi “Sarhoş Atlar Zamanı” ile 2000 yılı Cannes Film Festivali’nde “Altın Kamera Ödülü”, “Genç Sinema Ödülü” ve “FIPRESCI Ödülü”ne layık görülmüştür.
YÖNETMENİN YORUMU
Saddam’ın devrilişinden üç gün sonra filmim “Songs Of My Motherland”in (Anayurdumun Şarkıları) gösterimi için Bağdat’a gitmiştim. Amacım süper güçlerin ağır silahlarını Irak’a göndermesine sembolik ama sanatsal bir karşılık vermekti.
Taşıdığım küçük DV kamera ile, birkaç hafta Bağdat’ta ve diğer şehirlerde gördüklerimi kaydettim.
İran’a döndükten sonra beni Irak’ta mutsuz eden her şeyin filmini yapmaya karar verdim: Mayın tarlaları, sakat çocuklar, yakınlarını kaybetmiş insanlar, gitgide artan huzursuzluk... Savaş sanki yeni başlamış gibiydi.
Irak’ta çekim izni almam üç ay sürdü. Küçük bir ekiple çekim yaptık. Dünya televizyonları savaşın bittiğini anons ediyordu, bense başrolünde Bush, Saddam ya da başka bir diktatörün olmadığı bir film çekmeye başlamıştım. Savaşın sonunda bu liderler dünya çapında medya yıldızıydılar. Kimse Irak halkından bahsetmiyordu. Halka ait bir tek resim yoktu. Sadece bir sürü gereksiz görüntü dönüp duruyordu.
Bu filmde Saddam ve Bush yardımcı oyuncular. Öte yandan Irak halkı ve sokak çocukları başrolü oynuyor.
Filmimi diktatör ve faşistlerin politikalarına kurban edilen tüm masum dünya çocuklarına ithaf etmek istiyorum.
FİLMİN ALDIĞI BAZI ÖDÜLLER:
Kaplumbağalar da Uçar, 2006 Oscar Ödülleri için İran tarafından “En İyi Yabancı Film” dalında aday adayı gösterildi.
52. San Sebastian Film Festivali “Altın İstiridye” Ödülü
52. San Sebastian Film Festivali En İyi Senaryo Jüri Özel Ödülü
55. Berlin Uluslararası Film Festivali Barış Ödülü
40. Chicago Film Festivali Gümüş Hugo (Jüri Özel Ödülü)
5.Tokyo Filmex Film Festivali Jüri Özel Ödülü
5.Tokyo Filmex Film Festivali “Agnès B. Ödülü”
28. Sao Paulo Uluslararası Film Festivali Seyirci Özel Ödülü
Mexico City Uluslararası Çağdaş Film Festivali “La Pieze” Ödülü (2005)
Mexico City Uluslararası Çağdaş Film Festivali Seyirci Ödülü (2005)
19. Fribourg Uluslararası Film Festivali Seyirci Ödülü
19. Fribourg Uluslararası Film Festivali “E-Changer” Ödülü
Filmin Künyesi
Yönetmen : Bahman Ghobadi
Senaryo : Bahman Ghobadi
Yapım : Bahman Ghobadi, Hamid Ghayami, H. Karimi
Müzik : Hüseyin Alizadeh
Görüntü Yönetmeni : Şehriyar Assadi
Kurgu : Mustafa Khergheh Poosh, Hayedeh Safiyari
Süre : 98’
Orijinal Dil : Farsça
Yapım : 2004, İran - Irak ortak yapımı
Oyuncular:
Avaz Latif (Agrin)
Soran İbrahim (Satellite)
Saddam Hüseyin Faysal (Peşo)
Hireş Faysal Rahman (Hangao)
Abdülrahman Kerim (Rega)
Ajil Zibari (Şirko)
