| | | |
İSTANBUL, BOĞAZİÇİ, PRİNCETON VE ODTÜ
1962 yılında İstanbul Üniversitesi’nden o zamanki adıyla Robert College olan Boğaziçi Üniversitesi’ne geçti. Arf 1964-1966 yılları arasında Princeton’daki Institute for Advanced Studies’de konuk öğretim üyesi olarak çalıştı. Daha sonra University of California-Berkeley’e geçerek bir yıl da burada çalıştı. Türkiye’ye dönüşünde ODTÜ’ye geçen Arf, 1980 yılında ODTÜ’den emekli oldu.
HELMUT HASSE’NİN ÖĞRENCİSİ
Arf’ın uzmanlık konuları cebir, sayılar teorisi, elastisite teorisi, analiz, geometri ve mühendislik matematiği gibi çeşitli alanları kapsıyordu. Cahit Arf’ın ilk çalışması, 1939 yılında Alman matematik dergisi Crelle Journal’da yayımlandı. Göttingen’de ünlü matematikçi Helmut Hasse’nin doktora öğrencisi olan Arf, çözülebilen cebirsel denklemlerin bir listesini yapmaya koyuldu. Hasse’nin önerisiyle ‘Özel Haller’ problemini çözdü. Cahit Arf bu çalışmasıyla sayılar teorisinde çok özel bir yeri olan lokal cisimlerde dallanma teorisine çok önemli yapısal bir katkıda bulunmuştur. Bu çalışma dünya matematik literatüründe ‘Hasse-Arf Teoremi’ olarak geçti.
|
|
|
|
| | 
ARF VE ‘İNVARYANT’LARI
Arf, daha sonra matematikte ‘kuadratik formlar’ üzerine yoğunlaştı. Bu alandaki temel problem, kuadratik formların bir takım invaryantlar, ya da değişmezler yardımıyla sınıflandırılmasıdıydı. Bu sınıflandırma ünlü Alman matematikçi Witt tarafından karekteristiği ikiden farklı olan cisimler için 1937’de yapılmıştı. Karakteristik iki olunca problem çok daha zorlaşıyor ve Witt’in yöntemi uygulanamıyordu. Cahit Arf karekteristiği iki olan cisimler üzerindeki kuadratik formları doğru bir şekilde sınıflandırmayı başardı. Arf, ‘kuadratik formlar’ çalışmasıyla ‘invaryant’ları (değişmezler) inşa etti. İnvaryantlar, matematik literatüründe ‘Arf İnvaryantları’ olarak kabul edildi. Bu çalışması 1944 yılında Crelle Dergisi’nde yayınlandı ve dünya Cahit Arf’ı bu makale ile tanındı.
KENDİ ADIYLA ANILAN ‘ARF HALKALARI’
1945’e gelindiğinde, düzlem bir eğrinin herhangi bir kolundaki çok kat noktaların ‘çok katlılık’larının aritmetiksel olarak nasıl hesaplanacağı bilinmekteydi. Bilinmeyen ise, bir eğrinin denklemleri verildiğinde karakterlerini bulabilmek sorunuydu. Yanıt düzlem eğriler için bilinmekte, ama yüksek boyutlu uzaylarda bulunan tekil eğriler için bilinmemekte idi. Ayrıca, yüksek boyutlu bir uzayda tanımlanmış bir tekil eğrinin çok katlılık özelliklerini, bozmadan en düşük kaç boyutlu uzaya sokulabileceği de, bu problemle beraber düşünülen bir soru idi.
|
|
|
| | 
Cahit Arf bu problemi 1945’te çözmeyi başarmış ve tek boyutlu tekil cebirsel kolların sınıflandırılması problemini kapatmıştır. Cahit Arf bu problemi çözerken, önemli gördüğü bazı halkalara ‘karekteristik halka’ adını vermiş ve daha sonra gelen yabancı araştırmacılar bu halkalara ‘Arf Halkaları’ ve bunların kapanışlarına da ‘Arf Kapanışları’ adını verdi. Cahit Arf’ın bu çalışması 1949 ‘da Proceedings of London Matematical Society dergisinde yayınlandı.
GENÇ CUMHURİYETİN MATEMATİKÇİSİ
Arf, İTÜ öğretim üyesi Mustafa İnan ile gerçekleştirdiği bir çalışmada, İnan’ın köprülerde gözlemleyip, araştırdığı sorunların matematiksel çözümlerini çıkarmıştı. Bu çalışmaları Cahit Arf’a İnönü Ödülü’nü kazandırdı.
Cahit Arf 1974’de TÜBİTAK Bilim Ödülü, 1980’de İTÜ ve KATÜ Onur Doktorası, 1981’de de ODTÜ Onur Doktorası’nı aldı. Genç yaşta Mainz Akademisi Muhabir Üyeliğine seçildi ve Türkiye Bilimler Akademisi Onur Üyesi oldu. 1985 ve 1989 yılları arasında Türk Matematik Derneği başkanlığını yaptı. Dünya matematik tarihinde kalıcı izler bırakan Cahit Arf, 26 Aralık 1997 ‘de hayata gözlerini yumdu.
KAYNAK: Metin Matematikçiler Derneği, resimler ise ODTÜ arşivinden alınmıştır.
NOT: Giriş cümlesi Prof. Dr Tosun Terzioğlu tarafından BİLTEK için yazılan sunuş yazısından alınmıştır.
| |
| |
Türk Telekom’dan ücretsiz masal ve müzik servisi
