| | | | TEKAM Müdürü Prof. Dr. Muammer Kaya, yazılı açıklamasında, Türkiye’de her yıl özellikle kış aylarında yüzlerce kişinin soba ve mangallardan sızan karbonmonoksit gazından zehirlendiğini anımsatarak, tüm uyarılara rağmen zehirlenme olaylarında ölüm sayısının arttığını bildirdi.
Zehirlenmelerin çoğunlukla “kömür” gibi fosil yakıtların sobalarda doğru yakılma yönteminin bilinmemesi veya ufak ihmallerden kaynaklandığını belirten Prof. Dr. Kaya, şunları kaydetti: “Eskişehir’de 2003 yılı Ocak ayından günümüze kadar soba, şofben, LPG ve doğalgazdan kaynaklanan 25 faciada toplam 56 kişi zehirlendi. Kentte ortalama olarak kış ayları sayısı 7 ay kabul edildiğinde, her ay yaklaşık 8 kişi karbonmonoksit zehirlenmesine maruz kalmakta ve büyük bir kısmı da hayatını kaybetmektedir. Zehirlenme olaylarında kömür sobası yüzde 63, şofben yüzde 30 ve doğalgaz ise yüzde 7 paya sahiptir.”
“SOBAYI ÜSTTEN YAKIN”
Prof. Dr. Kaya, sobayı alttan yakıp, kömür bitimine doğru üstten ilave yapılmasının ve sürekli yanmayı sağlamanın doğru olmadığını da belirterek, bu yöntemde enerji kaybının fazla olacağına dikkati çekti.
Alttan yakılan sobaların hava kapaklarının kapatılıp uzun süre yanmasının beklenmesinin zehirlenmelere neden olduğunu ifade eden Prof. Dr. Kaya, açıklamasında şöyle devam etti: “Alta kömür, üste çıta koyularak üstten yakılan sobalar, yaklaşık yüzde 20 yakıt tasarrufu sağlar, çevreye daha az zarar verir. En önemlisi zehirlenme riskini en aza indirir. Üstten yakılan sobalarda yanmanın kesintili olması ve üstten kömür ilavesinin yapılmaması, kullanımı zahmetli yapsa da uçucu gazların ısıtılması ve daha fazla yakılması, az duman çıkması ve yanma veriminin yüksek olması gibi avantajlar sağlar.”
ALEVİN RENGİ
Prof. Dr. Kaya, fosil yakıtların yetersiz oksijenle yakılması sonucu ortaya çıkan karbonmonoksit gazının, çok az miktarda açığa çıkmasıyla bile zehirleyici etki yapabildiğini bildirerek, şunları kaydetti: “Alev rengine bakarak yanmanın tam veya eksik olduğu belirlenebilir. Mavi alev genellikle tam yanmayı, turuncu alev eksik yanmayı ve karbonmonoksit oluşumunu, sarı alev ise ısıtıcının hiç yakılmaması gerektiği anlamına gelir.”
ZEHİRLENME BELİRTİLERİ
Karbonmonoksitten zehirlenmenin üç aşamada gerçekleştiğini ifade eden Prof. Dr. Kaya, zehirlenme belirtilerini şöyle sıraladı: “Birinci aşamada, karbonmonoksit soluyan kişide hafif uyuşukluk, durgunluk ve uyuklama hissedilir. Zehirlenmeye maruz kalan kişi derhal temiz havaya çıkarılmalıdır. Biraz daha fazla karbonmonoksit gazına maruz kalan kişinin hareket yeteneği felce uğrar, insana tatlı bir rehavet çöker ve uyuklama isteği doğar. Öleceğini bilse bile kişi o ortamdan ayrılmak istemeyebilir. İkinci aşamada, titreme, adale kasılması, çene kilitlenmesi ve diş gıcırdatmaları başlar. Üçüncü ve son aşamada ise solunum ve kalp atışları yavaşlar, his ve şuur kaybolur. Ölüm gerçekleşir.”
| |
Duman zehirlenmesinde ilk yardım
Sağlık için sevilmeyen yiyecekler tüketiliyor
